Türkiye Cumhuriyetine giden yolda, büyük Önder Mustafa Kemal ATATÃœRK’ü ve 18 kader arkadaşını Samsun’a getirip, milli mücadelenin baÅŸlamasına vasıta olarak önemli bir görev yapan Bandırma Vapuru” artık hep Samsun’da.Bandırma Vapuru, Samsun’da, DoÄŸu Park sahilinde, artık hep orada kalmak üzere demir atmış durumda 19 Mayıs 1919 tarihini simgeleyen en önemli vasıta olan Bandırma Vapurunun, Samsun’da özgün bir örneÄŸinin eksikliÄŸi hissedilerek, aslına uygun ölçülerde yapımı için, yoÄŸun çalışmalar sonucu Ä°l Özel Ä°daresinin 2000-2001 yatırım programına alınmasıyla, 09.05.2000 tarihinde ihale edilip yapımına baÅŸlanmıştır.

Doğu Park dolgu sahası mevkiinde bir koyda, 2000 m² si karada, 1000 m² si denizde olmak üzere 3000 m² alan, gemi-müze yapımı için Milli Emlak İdaresince İl Özel İdaresine 29 yıllığına tahsis edilmiştir.

Geminin boyu 47.70m., genişliği 6.83m, yüksekliği 4.27 m.dir.
Gemi 1878 yılında Ä°skoçya’nın Paisley bölgesindeki MacIntyre ÅŸirketi tarafından Huston and Cardett tezgahlarında 21 sıra numarası ile 279 grostonluk yolcu ve yük vapuru olarak inÅŸa edilmiÅŸtir. Geminin ilk sahibi Dussey and Robinson ÅŸirketi gemiyi “Torocaderto” adı altında 5 yıl çalıştırdı. 1883 yılında Yunanlı armatör Psicha geminin Londra’da olan kaydını Pire Limanına almış, 2 yıl sonra da geminin adını Kymi olarak deÄŸiÅŸtirmiÅŸtir. Psicha gemiyi 5 yıl kullanarak yine Yunanlı bir armatöre satmıştır.
1890 yılında Psichadan satın alan armatör Andreadis başka bir Yunanlı armatör Rama Derasimo İstanbul şirketine satmış.
1894 yılında Pire Limanındaki kayıt o zamanki Deniz Yolları Ä°ÅŸletmesi anlamına gelen “Ä°dare-i Mahsusa’ya nakledilmiÅŸ ve adı Kymi den Panderma olarak eÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir. Ä°dare-i Mahsusa’nın adı 1910 yılında “Osmanlı Seyrüsefain Ä°daresi(Osmanlı Denizcilik Ä°ÅŸletmesi) olunca geminin adı Panderma Bandırma olarak deÄŸiÅŸtirilerek posta vapuru haline getirilmiÅŸtir.
19 Mayıs 1919 tarihinde Atatürk ve Silah ArkadaÅŸlarını Samsun’a getirdikten sonra yine posta hizmetlerine devam etmiÅŸtir.Bandırma adını aldıktan sonra birkaç kez kaza geçirmiÅŸ, yük taşımacılığı yaptığı tarihlerde Ä°ngiliz yapımı E11 model denizaltına çarptığı, attığı torpido sonucu batmak üzere olduÄŸu, daha sonra motorunun büyük bir arıza yaptığı elde edilen bilgilerde yer almaktadır.
1925 yılında gemi Ä°lhami SÖKE  isimli ÅŸahsa satılarak, aynı ÅŸahıs tarafından 4 ay içinde Haliç’te sökülmüştür.Bandırma Vapuru YolculuÄŸunun Bilinmeyen Yönleri
1914 – 1918 1. cihan savaşı kaybedilmiÅŸ , Mondros mütarekesi imzalanmış, Osmanlı Devleti parçalanmış , 7 Kasım 1918 tarihinde Yıldırım Orduları lav edilmiÅŸ ve Mustafa Kemal PaÅŸa Ä°stanbul’ a gelmiÅŸ. Ä°ÅŸgal kuvvetleri donanması da bir rastlantı sonucu Haydar PaÅŸa açıklarından Ä°stanbul’ a girmekteyken bu görünüm Mustafa Kemal PaÅŸayı Son derece üzmüş ve etkilemiÅŸtir. “Geldikleri Gibi Giderler” ünlü sözcüğünü o zaman kullanmıştır. Ä°stanbul’ da yakın arkadaÅŸları olan Ali Fuat PaÅŸa ( Cebesoy ) Ä°smet bey ( Ä°nönü ) , Rauf Bey ve diÄŸer yakın arkadaÅŸları ile ÅžiÅŸlideki evlerinde yurdun kurtuluÅŸu için toplantılar yapılmakta çareler aranmakta idi . Bir taraftan da iÅŸkal kuvvetleri komutanlığı “sadaret’ e”, (baÅŸbakanlığa) müraacatla Samsun Dolaylarında asaiÅŸin bozulduÄŸundan Rum köylerinin sürekli olarak Türkler tarafından hücuma uÄŸradığı ve yerel yönetimce asaiÅŸin saÄŸlanamadığından ÅŸikayet edilmekte. Trabzon ve Polathane Metropoliti “Hırisantos” tutsaklık altında ki Rumların delegesi olarak barış konfreransına Muhtara vermiÅŸti , aksi halde iÅŸgal kuvvetleri tarafından duruma el konulacağı tehtitleri yapılmaktaydı. Çanakkale savaÅŸların da özellikle Gelibolu yarımadasındaki savaÅŸları ile ün yapmış olan genç general Mustafa Kemal PaÅŸa baÅŸta ordu olmak üzere halk tarafından çok sevilmekte ve saygı görmekteydi. Osmanlı devleti içersinde baÅŸta padiÅŸah Vahdettin, Sadrazam Damat Ferit PaÅŸa dahil devlet ileri gelenleri arasında en güvenilir kiÅŸi olarak bilinmekteydi, Sadrazam Damat Ferit PaÅŸa dönemin iç iÅŸleri bakanı olnan, Mehmet Ali Bey’ i BaÅŸbakanlığa çağırarak Samsun ve Yöresinde asayiÅŸi saÄŸlayacak askeri komutan için ” ne düşündünüz” diye sorduÄŸunda Mehmet Ali Bey Mevcut komutanlar arasında Özel yeteneklere sahip olan tek kiÅŸinin eski yıldırım orduları komutanı Mirliva (TuÄŸgeneral) Mustafa Kemal PaÅŸa’ nın olduÄŸu Mütalaa ve önerisinde bulunmuÅŸtur.
12 Nisan 1919 tarihinde Ä°stanbul’ dan yola çıkan Kazım Karabekir PaÅŸa Erzurum’ a ulaÅŸmıştır. Yakın arkadaÅŸları da Mustafa kemal PaÅŸa’ ya acele olarak Anadolu’ ya geçmesini önermekteydiler 1 Mayıs 1919 tarihinde Damat Ferit PaÅŸa Dış iÅŸleri köşkünde Mustafa Kemal PaÅŸa’ ya bir çay ziyafeti vermiÅŸtir. Toplantıda Anadolu da ki asayiÅŸ durumu bahis konusu edilmiÅŸti. 12 Myıs 1919 tarihinde de Mustafa Kemal PaÅŸa 9. ordu müfettiÅŸliÄŸine atandı. Atama bütün kolordulara bildirildi. Anadolu’ ya geçme hazırlıkları ile meÅŸgul olan Mustafa Kemal PaÅŸa tekrar Damat Ferit PaÅŸa’ nın konağında yemeÄŸe davet edilmiÅŸtir, yemekte Erkan-ı Harbiye Reisi (Genel Kurmay BaÅŸkanı) Cevat PaÅŸa ‘ da (Çobanlı) bulunmaktaydı. Mustafa kemal paÅŸa Samsun ve Çevresindeki Karışıklığı yerinde incelemeler yaparak önleyeceÄŸini söylüyordu. Cevat PaÅŸa ayrıca Samsun ve Sivasta asayiÅŸi bozan çeteler hakkında rapor istedi. Mustafa Kemal PaÅŸa ayrıca bahis konusu asayiÅŸi saÄŸlamakla beraber ordunun elindeki fazla silahları ve cephaneyi depolatacak, DoÄŸu Anadolu’ da kurulduÄŸu söylenen ÅŸuraları dağıtacaktı. Mustafa Kemal PaÅŸa , PadiÅŸah Vahdettin tarafından’ da kabul edildi. PadiÅŸah PaÅŸadan Ä°ngilizlerin ÅŸikayetçi oldukları problemleri çözmesini istedi. PaÅŸaya “Fahri Yaverlik” verdi. (I. Cihan Savaşında Vahdettin’ in Veliahtlığı döneminde yaveri olan Mustafa Kemal Bey ile beraber Almanya’ ya gitmiÅŸlerdi). PadiÅŸah Vahdettin , PaÅŸaya aynen şöyle söyledi : ” PaÅŸa PaÅŸa Devleti kurtarabilirsin” PaÅŸanın da yanıtı Şöyle idi: ” elimden gelen hizmette kusur etmeyeceÄŸime inanabilirsiniz, bana emrettiklerinizi bir an bile unutmayacağım”.

Müze Geminin çevre düzenlemesi bitirildikten sonra açılması düşünüldüğü için, teslim alındığı tarihten sonra bugüne kadar çevre düzenlemesiyle ilgili çalışmalar yapılmıştır. Düzenlenen çevre içinde, geniş bir tören alanı, aslanlı yol, üzerinde milli mücadelelerin safhalarını anlatan rölyeflerin bulunduğu 70 m. uzunluğu ile bir duvar, 7 figürlü bir anıt ve çeşitli etkinlik mekanları olacaktır.

Bandırma Vapuru’nun Tarihçesi

Bandırma Vapuru Seferinde Görev Alan Mürettebat

Gemi süvarisi İsmail Hakkı Durusu İkinci Kaptan Üsküdarlı Tahsin Kaptan Çarkçı Başı Mehmet Ağa Oğlu Hacı Süleyman Gemi Katibi İsmail Lostromo
Hasan Reis Serdümen
Göreleli Ali Oğlu Basri Ambarcı
Rizeli Süleyman Oğlu Mahmut Ambarcı
Silivrili Hasan OÄŸlu Mehmet Tayfa
Süleyman Oğlu Cemil Tayfa
Hüseyin Oğlu Rahmi Tayfa
Mesut OÄŸlu Temel 1. kamarot
Muharrera OÄŸlu Hacı Tevfik (Ulusu) 1875 yılında doÄŸdu. 1 AÄŸustos 1900′ de 200 kuruÅŸ aylıkla Plevne Vapurunda kamarot olarak çalışmaya baÅŸlamış, 1 Ekim 1914′ de Bandırma Vapuru’nun 1. KamarotluÄŸuna atandı.Kamarot Ä°brahim OÄŸlu Mehmet Kamarot Yamağı Mustafa OÄŸlu Halit Ateşçi
Koyunhisarlı Yusuf Oğlu Halit Ateşçi
Rizeli Arif Oğlu Mansur Ateşçi
Osman Oğlu Hacı Hamdi Kömürcü
Hasan OÄŸlu Mehmet
Kömürcü Mehmet
Ali Oğlu Ömer Faik
Vinçci İsmail Hakkı
Vinçci Ali Oğlu Galip
Kaynak : Orhan KIZILDEMİR ( Türk Deniz Ticaret Tarihi Araştırmacısı)
Mustafa Kemal PaÅŸa’nın Kurmayları ve Silah ArkadaÅŸları
9. Ordu Müfettişi Mirliva(Tuğgeneral) Mustafa Kemal Paşa (Atatürk)

3. Kolordu Komutanı Erkan-ı Harp Mir Alayı (Kurmay Albay) Re’fet (Bele PaÅŸa)
Müfettişlik Kurmayı Başkanı Erkan-ı Harp Mir Alayı Manastırlı Kazım (Dirik Paşa)
Müfettişlik Sağlık Daire Başkanı Tabip Miralay İbrahim Tali (Öngören)
Kurmay Başkan Yardımcısı Erkan-ı Harp Kaymakamı (Kurmay Yarbay) Mehmet Arif Bey (Ayırıcı)
Karargah Erkan-ı Harbi ve İstihbarat ve Siyasi şube Müdürü Erkan-ı Harp Binbaşısı Hüsrev Gerede
Müfettişlik Topçu konutanı Topçu Bin Başı Kemal Bey (Doğan)
Müfettişlik Sağlık Daire Başkan Yardımcısı Tabip Bin Başı Refik Bey (Saydam)
Müfettişlik Baş Yaveri Yüz Başı Cevat Abbas Bey (Gürer)
Dr. Yüzbaşı Behçet Efendi
Kurmay Mülhakı Mümtaz (Tunay)
Kurmay Mülhakı Yüz Başı İsmail Hakkı (Ede)
Müfettişlik Emir Subayı Yüz Başı Ali Şevket (Öndersev)
Karargah Komutanı Yüz başı Mustafa Vasfi (Süsoy)
Mülhak Yüz Başı Rauf
Yüz Başı Hersekli Ahmet Efendi
Kurmay Başkanı Emniyet Subayı Üsteğmen Hayati
Kurmay Mülhakı 3. Kolordu Komutan Yaveri Üsteğmen Arif Hikmet (Gerçekçi)
İAŞ Subayı Üsteğmen Abdullah (Kunt)
Mülhak Teğmen Zebur
Müfettişlik İkinci Yaveri Teğmen Muzaffer (Kılıç)
Emir Subayı Teğmen Ruhsat
Adli Müşavir Ali Rıza Efendi
Tabur Hesap Memuru Rahmi Efendi
Tabur Hesap Memuru Ahmet Nuri Efendi
1.Sınıf Katip Faik Efendi (Aybars)
4.Sınıf Katip Memduh Bey (Atasev)
Zabit Vekili Tahir Efendi
Alay Katibi Yahya Efendi
Tabur Katibi Süleyman Fehmi Efendi
Hesap Memuru Şükrü Efendi
Kıdemli Çavuş Osman Nuri Oğlu Ali Faik
Kıdemsiz Çavuş İbrahim İzzet Oğlu Atıf
Çavuş Mustafa Oğlu Kemal
Çavuş Kemal Oğlu Mustafa
Onbaşı Tevfik Oğlu Adem
Onbaşı Ali Oğlu Refet
Onbaşı Abdullah Oğlu Ali
Nefer Hüseyin Oğlu Mehmet
Nefer Ahmet OÄŸlu Emin
Nefer Mustafa OÄŸlu Ä°smail
Nefer İbrahim Oğlu Ömer
Nefer Kerem OÄŸlu Mehmet
Nefer Mehmet OÄŸlu Mehmet
Nefer Hasan OÄŸlu Ulvan
Nefer Mehmet OÄŸlu DurmuÅŸ
Nefer Mehmet OÄŸlu Ali
Nefer Åžakir OÄŸlu Nuri
Nefer Ali OÄŸlu Musa olmak Ãœzere Toplam 55 kiÅŸi
Gemide : Atatürk ve kurmayı 22, Er ve erbaşlar 25, Müşavir ve katipler 8, Gemi personeli 21 olmak üzere toplam 76 kişi bulunmaktaydı.
Kaynak : Genel Kurmay Atase ve Dent. Başkanlığı