Planör

earayici    Spor     planör     Bu Yazı 1.452 kere okundu.

Planör Nedir :

Planör Tarihçesi :
“Planör” kelimesi dilimize, Fransızca “Planeur” sözcüğünden girmiştir. Fransızca karşılığı “Süzülerek uçmak, süzülerek uçarak mesafe kat etmek” tir. 18 yy.’da Fransız Bilim Adamı Labri, ilk planör tasarımlarını gerçekleştirmiş ve uçurmuştur. Tasarımlarında Martı figürleri kullandığı için günümüzde planörcülüğün simgesi martıdır.

Günümüzdeki modern planörcülüğün öncüsü sayılabilecek çalışmalar 18 yy. sonlarında Alman Bilim Adamı Otto LİLİENTHAL tarafından yapılmıştır. Bu çalışma 19 yy. başında insanlık tarihinin ilk motorlu uçuşunu gerçekleştiren Amerikalı Wright kardeşler için bir kaynak oluşturmuştur.

İkinci dünya savaşı sırasında askeri amaçlı uçakların geliştirilmesinde yaygın olarak kullanılan planörler, 20 yy.’da büyük bir hız ile gelişen havacılığa ciddi bir ivme kazandırmıştır.

Türkiye’de Planörcülük :
Ülkemizde uçma fikri çok eskilere dayanmaktadır. Leonada Vinci’nin uçan bir araç üzerinde çalıştığı yıllarda yani 1600 yıllarında Hazerfen Ahmet Çelebi’nin takma kanatlarıyla Galata kulesinden havalanarak Lodos rüzgarı yardımıyla Üsküdar Doğancılar meydanına indiği rivayet edilmektedir.

Yine aynı çağlarda Lagari Hasan adlı bir Türk mucitin 50 okka bantla çalışan 7 kollu bir roket icat ederek Padişahın önünde Sarayburnu’ndan uçarak barut bitince Sinanpaşa köşkü önünde denize indiği rivayet edilmektedir.

Daha sonra 1861 yılında Atıf Bey ince gürgen ağıcından ve ince saçtan yapılmış, el ve ayaklı işleyen, birkaç pervanesi olan bir uçak yapmıştır. Gerçek anlamda ise ilk planör uçuşu Göztepeli ve Galatasaraylı şahıslar tarafından 16 Mart 1934 yılında lastik amortisörle yapılmıştır.

 Planör Nasıl Uçar :

Havalanan planör süzülme kabiliyetiyle havada uçuşunu sürdürür. Hava içerisinde ufkun altına doğru süzülen planörün kanatlarına çarpan hava akımları kaldırıcı güç meydana getirerek kütlenin havada kalmasını sağlar.

Havalanan Bir Planör Nasıl ve Ne kadar Havada Kalabilir :

Planör atmosferdeki dikey ve yatay hava akımları ile havanın kaldırma kuvvetinden en verimli şekilde yararlanan gövde yapıları sayesinde havada kalabilirler. Atmosferdeki bu akımlar, meteorolojinin geniş konuları içinde incelenebilir.

Bunlar, atmosferdeki basınç farklılıkları, ısınma ve soğuma, yeryüzü şekilleri, karasal ve denizsel iklimlerdir.

Planör, motorsuz olması nedeni ile atmosferdeki her türlü olaydan etkilenir. Bu olayların olumlu ve olumsuz etkileri bulunmaktadır. Planör Pilotları bu olayların tüm sonuçlarını değerlendirebilecek şekilde eğitilirler. Zira havada kalabilmeleri bu bilgilerini en iyi şekilde değerlendirmelerine bağlıdır.

Belirli bir bölgede ısınan hava genişler ve yükselir. Yükselen bu sıcak havanın yerini, ondan daha soğuk bir hava doldurur. Bu durum basınç (=sıcaklık) farklılıklarının oluşmasına neden olur.

Mühendisler, planörlerin gövdelerini minimum sürtünme-maksimum kaldırma olacak şekilde tasarlarlar. Bununla birlikte planör, herhangi bir kaldırıcı yada itici güce (yani motora) sahip olmadığı için yerçekiminin etkisindedir. Bu etki planörün düzenli bir şekilde yükseklik kaybetmesine neden olur.

Ancak mühendisler planör tasarımlarında ağırlık, hız, dayanıklılık, esneklik vb. bir çok değişkeni en iyi şekilde bir arada tutabilecek çözümler sunmaktadırlar. Planörler, uzun süre havada kalabilmek için atmosferdeki hava akımlarından yararlanırlar. Bu hava akımları iki çeşittir;

1- Yelken Uçuşu :

Basınç (=sıcaklık) farklılıkları nedeni ile meydana gelen rüzgarlar tepe, dağ gibi yer şekillerine çarparlar. Bu çarpma sonucunda yukarı doğru yükselirler. Planörler, yükselen bu rüzgarlar içerisinde belirli bir yol izleyerek rüzgar ile birlikte yükselirler. Bu uçuşa “Yelken Uçuşu” adı verilir. Planör pilotları, rüzgarın hangi yönden ve hangi şiddette gerçekleşeceğini bilmek zorundadırlar. Zira şiddetli bir rüzgar motoru olmayan planörü sürükleyebilir.

2- Termik Uçuşu :

Yelken uçuşunda olduğu gibi basınç (=sıcaklık) farklılıkları nedeni ile meydana gelen dikey hava akımları yukarıya doğru yükselirler. Yükselen bu hava akımları sıcak havadır. (Sıcak havanın kinetik enerjisi, dolayısı ile hareket kabiliyeti daha fazladır ) Yükselen sıcak hava içinde dönüşler yapan planör bu sıcak hava ile birlikte yükselir. Bu yükselme, sıcak havanın yoğunlaştığı (yani bulut oluşumunun gerçekleştiği) yüksekliğe kadar devam eder. Buna planörcülükte “Termik Uçuşu” adı verilir.

Bu makaleyi beğendiyseniz lütfen arkadaşlarınızla paylaşın !